Serbest Elektrik Piyasası
Manyetik Kuvvet Nedir

Manyetik Kuvvet Nedir?

Herhangi bir iletken içerisinden elektrik akımı geçtiği sırada söz konusu iletken herhangi bir manyetik alan içinde bulunuyorsa manyetik alan tarafından iletkene uygulanan kuvvete manyetik kuvvet adı verilir.

Manyetik Kuvvet Nedir? Sayfa Özeti

Manyetik kuvvet, itme şeklinde olabileceği gibi çekme şeklinde de olabilir. Herhangi bir temas olmadan uygulanan manyetik kuvvet, vektörel niceliğe sahiptir. Manyetik kuvvet, iletken üzerinden geçen akım ile doğru orantılı olarak gerçekleşir. Buna ek olarak iletkenin büyüklüğü ve manyetik alanın şiddeti de uygulanan güç ile doğru orantılıdır. Manyetik alan, herhangi bir mıknatıs ile yaratılabileceği gibi bazı durumlarda da kendiliğinden ortaya çıkar. Örnek olarak üzerinden akım geçmekte olan birbirine paralel iki telin etrafında manyetik alan meydana gelir. Buna bağlı olarak da söz konusu teller birbirlerine manyetik kuvvet uygulayabilir.

Manyetik Kuvvet Nasıl Oluşur?

Manyetik kuvvet, elektromanyetik kuvvetten doğar. Elektromanyetik kuvvet, doğada bulunan dört temel kuvvetten bir tanesidir. Manyetik kuvvetin kaynağı, elektronlar içerisinde bulunan yüklerin hareketleridir. Herhangi iki nesnenin içerisinde aynı yönde hareket etmekte olan kuvvetler bulunuyorsa, bu nesneler arasında çekim yönünde manyetik kuvvet gerçekleşir. Aynı şekilde nesnelerin yükleri farklı yönde hareket ediyorsa, bu durumda meydana gelen manyetik kuvvet itme yönünde gerçekleşmektedir. Aynı hareket yönüne sahip yük içeren iki nesnenin aralarında manyetik bir çekim kuvveti vardır. Benzer şekilde, zıt yönlerde hareket eden yüke sahip nesneler, aralarında itme kuvvetine sahiptir. İki nesnenin arasında meydana gelen manyetik kuvvetin şiddeti ise; nesnelerin birbirine ne kadar yakın olduğuna, içlerinde ne kadar yük barındırdıklarına ve nesneler içindeki yük hareketinin miktarına göre değişiklik gösterir. Manyetik kuvvetin çekme veya itme şeklinde olması ise daima yüklerin hareket yönlerine göre belirlenir. Günlük hayatta manyetik kuvvetten faydalanılarak geliştirilen pek çok cihaz vardır.

Örnek olarak pusulalar, manyetik kuvveti kullanarak yön bulmada kullanılmaktadır. Bir diğer örnek ise elektronik motora sahip cihazlardır. Elektronik motorların içerisinde, motorun çalışma hızını ve çalışma prensiplerini düzenlemek için manyetik kuvvet bulunur. Ayrıca sanayideki pek çok alanda çok küçük demir parça veya kalıntılarını ana maddeden ayrıştırmak amacıyla manyetik kuvvetten faydalanılmaktadır.

Manyetik Kuvvetin Özellikleri Nedir?

Manyetik kuvvetin özellikleri aşağıdaki gibi sıralanabilir:

  • Manyetik kuvvet, manyetik alana dik bir şekilde etki eder.
  • Manyetik kuvvet, hareket halindeki yüklü parçacıklara etki edebilir.
  • Manyetik kuvvet, parçacıkların yönünü değiştirebilir.
  • Manyetik kuvvet, parçacıkların hızına veya kinetik enerjisine müdahale edemez.

Manyetik kuvvetin formülü, içinde bulunulan duruma göre değişkenlik gösterir. İçerisinden akım geçen bir tel, manyetik alanın çizgisine dik ise F = B.I.L formülü ile manyetik kuvvet bulunabilir. Ancak telin yerleşim şekli manyetik alan çizgisi ile ϑ açısına sahipse bu durumda manyetik kuvvet F = B.I.L .sinϑ formülü ile bulunabilir.

Manyetik Kuvvet Nasıl İfade Edilir?

Manyetik kuvvet ile manyetik alan birbirlerinden farklı kavramlardır. Manyetik kuvvet "F" harfi ile ifade edilir. Manyetik alan ise hesaplamalarda "B" harfi ile gösterilir.

Manyetik Kuvvet Nasıl Bulunur?

Manyetik kuvvetin formülü, içinde bulunulan duruma göre değişkenlik gösterir. Örnek olarak üzerinden akım geçen bir tel, manyetik alanın çizgisine dik bir şekilde yerleştirilirse F = B.I.L formülü ile manyetik kuvvet bulunabilir. Ancak telin yerleşim şekli manyetik alan çizgisi ile ϑ açısına sahipse bu durumda manyetik kuvvet F = B.I.L.sinϑ formülü ile bulunabilir.

Manyetik Kuvvet Formülü Nedir?

Manyetik kuvvet hesaplanırken; manyetik alan şiddeti, akım şiddeti ve manyetik alanın etki ettiği uzunluk dikkate alınır. Manyetik alan şiddeti B harfi ile gösterilirken, akım şiddeti ise I harfi ile ifade edilir. Manyetik alanın etki uzunluğunun ifadesi içinse L harfi kullanılır. F harfi ile gösterilen manyetik kuvvet; manyetik alanın şiddeti, akım şiddeti ve manyetik alanın etki uzunluğu çarpılarak bulunur. Buna göre manyetik kuvvetin formülü aşağıdaki gibidir:

F = B.I.L

Ancak manyetik alanın formülü, iletkenin yerleştirilme biçimine göre değişebilir. İletkenin yerleşme biçiminin açısı, manyetik alan çizgileri ile ϑ açısı yaptığı takdirde formüle sinϑ faktörü de ilave edilmelidir. Bu noktada manyetik kuvvetin formülü aşağıdaki gibi kullanılır:

F = B.I.L.sinϑ

Manyetik Kuvvet Nerelerde Kullanılır?

Manyetik kuvvet, günlük yaşamda pek çok elektronik cihazda kullanılmaktadır. Bu cihazlara; cep telefonu, televizyon, radyo ve elektrik motoruna sahip pek çok cihaz örnek gösterilebilir. Buna ek olarak sanayide metal parçaların ayrıştırılması gibi alanlarda etkin bir şekilde kullanılan manyetik kuvvet, pusula yapımında da kullanılır.

Manyetik İtme ve Çekme Kuvveti Nedir?

Manyetik itme ve çekme kuvveti, manyetik kuvvet tarafından uygulanan etkinin yönünü ifade etmektedir. Bu etki, nesne içerisinde bulunan parçaların yönüne göre değişiklik göstermektedir. İki nesne arasındaki manyetik kuvvetin itme veya çekme yönünde gerçekleşmesi, nesneler içerisindeki yüklerin hareketlerine bağlıdır. Nesneler içerisindeki yüklerin yönleri birbirine zıt ise meydana gelen kuvvet itme şeklinde olacaktır. Bunun tam tersi olarak nesne içerisindeki yükler birbirleriyle aynı yönde hareket gösteriyorsa bu durumda meydana gelen manyetik kuvvet çekme şeklinde olur.

Manyetik Kuvvetin Büyüklüğü Nelere Bağlıdır?

Manyetik kuvvetin büyüklüğü çeşitli durumlara göre değişkenlik gösterir. Manyetik kuvvetin büyüklüğüne etki eden en önemli faktörlerden bir tanesi iletkenin büyüklüğü ve uzunluğudur. Buna ek olarak manyetik alanın şiddeti de manyetik kuvvetin büyüklüğünü doğrudan etkileyen bir faktördür.

Manyetik Kuvvet Temas Gerektirir mi?

Herhangi bir nesneyi doğrudan bir fiziksel müdahale olmadan hareket ettiren kuvvetlere temas gerektirmeyen kuvvetler adı verilir. Manyetik kuvvet, temas gerektirmeyen bir kuvvet türüdür. Örnek olarak bir mıknatıs, küçük metal parçaları herhangi bir doğrudan temas olmadan kendisine çekebilir.

Manyetik Kuvvet Vektörel mi?

Manyetik kuvvet, vektörel bir kuvvet türüdür. Bir kuvvetin vektörel olması, bir noktada yön ve kuvvete sahip olması anlamına gelmektedir. Noktalı bir alanda vektörlerin çizilmesiyle ifade edilebilen bu duruma örnek olarak pusula verilebilir. Vektör alanın içerdiği bilgi pusula ibresinde gösterilir. Bu durum manyetik kuvvetin vektörel olduğuna dair en somut örnektir.

Durgun Yüklere Manyetik Kuvvet Etki Eder mi?

Manyetik kuvvet, durgun yüklere etki etmez. Manyetik kuvvetin varlığından söz edebilmek için bir akım olması gerekir. Akım, temel olarak yüklerin hareketini ifade eder. Manyetik alan ise hareket eden yükler arasında gerçekleşir. Manyetik kuvvet hesaplanırken kullanılan faktörlerden bir tanesi de akım şiddetidir. Dolayısıyla durgun yüklere manyetik alanın etki etmesi söz konusu değildir.

Manyetik Kuvvet Yönü Nasıl Bulunur?

Manyetik kuvvetin yönü, sağ el kuralı kullanılarak kolayca bulunabilir. İlk olarak sağ eldeki başparmak akım yönünü gösterecek şekilde tutulmalıdır. Öteki parmaklar ise manyetik alanın yönünü gösterecek şekilde ayarlanmalıdır. Bu durumda avuç içinin baktığı yer, manyetik kuvvetin yönünü gösterecektir.

Sağ El Kuralı Nedir?

Sağ el kuralı, 19. yüzyılda İngiliz bir fizikçi olan John Ambrose Fleming tarafından bulunmuştur. Kullanması oldukça kolay olan sağ el kuralında, sağ el başparmağını akım yönünde tutmak gerekir. Diğer parmaklar ise manyetik alanın yönünü gösterecek şekilde tutulmalıdır. Bu pozisyonda avuç içinin baktığı nokta manyetik kuvvetin yönünü gösterir. Örnek olarak üzerinden akım geçen düz bir teldeki akım yönü biliniyorsa, manyetik kuvvetin yönü bulunabilir. Sağ elde bulunan başparmak akım yönünü gösterecek şekilde ayarlanır ve diğer parmaklar başparmak etrafında kıvrılır. Bu parmaklar doğal olarak manyetik alanın yönünü gösterecektir. Avuç içi ise manyetik kuvvetin yönünü gösteriyor olacaktır.

Manyetik Kuvvet Çizgileri Nedir?

Manyetik kuvvet çizgileri, manyetik kuvveti belirtmek için kullanılan soyut çizgilerdir. Manyetik kuvveti belirten bu çizgiler, gözle görülür çizgiler değildir. Manyetik kuvvet çizgilerinin yönü, kuzey kutbundan güney kutbuna doğrudur. Buna ek olarak manyetik kuvvet çizgilerinin daha yoğun bulunduğu bölgelerde, manyetik kuvvet de daha güçlü olur.

Manyetik Kuvvet Çizgilerinin Özellikleri Nedir?

Manyetik kuvvet çizgilerinin özellikleri aşağıdaki gibi sıralanabilir:

  • Ters yöndeki çizgiler karşılıklı olarak birbirlerini zayıflatır.
  • Aynı yöndeki çizgiler karşılıklı olarak birbirlerini güçlendirir.
  • Her maddeyi etkileyemezler. Ancak her maddenin içinden geçebilirler.
  • Kuzey (N) kutbundan Güney (S) kutbuna doğrudur.
  • Birbirleriyle kesişmezler.
  • Birbirlerini karşılıklı olarak iterler.

Manyetik Kuvvet ve Elektromanyetik Kuvvet Aynı Şey midir?

Elektromanyetik alan, elektromanyetik dalgalardan meydana gelir. Elektromanyetik dalgalar ise elektrik alan ile manyetik alanın karışımıdır. Elektrik enerjisi ile çalışmakta olan bir alet, etrafında hem elektrik alan hem de manyetik alan meydana getirir. Dolayısıyla elektromanyetik alan meydana getirmiş olur. Elektromanyetik alana dik düşen kuvvet, elektromanyetik kuvvet olarak adlandırılır. Bu aynı zamanda manyetik kuvvettir. Elektrik kuvveti ile manyetik kuvveti aynı şey değildir ancak manyetik kuvvet ile elektromanyetik kuvvet aynı kuvveti ifade etmektedir.

Elektrik Kuvveti ile Manyetik Kuvvet Arasındaki Farklar Nelerdir?

Elektrik kuvveti ile manyetik kuvvet arasındaki farklar şunlardır:

  • Elektrik kuvveti, daima elektriğin alanına paraleldir. Buna karşılık olarak manyetik kuvvet ise manyetik alana dik düşer.
  • Elektrik kuvveti, yüklü durumdaki parçacığın hızı ile bağlantılı değildir. Manyetik kuvvet ise ancak hareketli yüklü parçacıklara etki edebilir.
  • Elektrik kuvveti, yüklü parçacığın konumunu değiştirebilir. Manyetik kuvvet ise böyle bir etkiye sahip değildir.
  • Yüklü parçacığın kinetik enerjisi elektrik kuvveti ile değişebilir anca manyetik alan ile değişmez.

Manyetik Dipol Nedir?

Manyetik alana sahip bir çubuğun boyu, kendisinin bir P uzaklığına kıyasla fazla küçükse bu manyetik çubuğa manyetik dipol adı verilir.

Manyetik Tork Nedir?

Herhangi bir manyetik alan, düz bir tele akım üzerinde kuvvet uygular. Bu kuvvet döngüsüne ise manyetik tork etki eder. Tork, bir nesnenin sabit bir eksen etrafında dönmesine neden olur. Her manyetik alan, akım döngüsünün vektörünü manyetik alanla hizalamaya çalışan bir tork uygular. Bu torka, manyetik tork adı verilir.

Manyetik Kuvvet Deneyi

Örnek bir manyetik kuvvet deneyi aşağıdaki adımlar uygulanarak yapılabilir:

  • Bir adet mıknatıs ve bir adet bobin edinilmelidir. Bobin, içerisinden elektrik akımını geçirebilen yalıtılmış bir tel ve bu teli saran silindirden meydana gelen bir parçadır.
  • Mıknatıs, bobinin içerisine yerleştirilir.
  • Bu aşamada bobine elektrik akımı verilmelidir.
  • Bobinin içerisinden geçen akımın meydana getirdiği manyetik alan ile ortaya çıkan manyetik kuvvet, mıknatısı bobinin dışına itecektir.

Diğer Sayfalar

Statik Elektrik Nedir?Elektriği Kim Buldu? Elektrik Nasıl Keşfedildi?Nükleer Atık Nedir? Radyoaktif Atık Nedir?Amper Nedir?Andre-Marie Ampere Kimdir?Voltaj Nedir? Elektrik Akımı Nedir?Elektrik YüküWatt Nedir?James Watt Kimdir?Nükleer EnerjiGeorg Simon OhmIsaac NewtonSıfır Daire Elektrik AboneliğiManyetik Alan Nedir?Doğal Gaz Nedir?Radyasyon Nedir?Bobin Nedir?James Clerk Maxwell Kimdir?Gauss Yasası Nedir?Elektrik Potansiyeli Nedir?Nükleer Enerji Mühendisi Nedir?Maxwell Denklemleri Nedir?Carl Friedrich Gauss Kimdir?Elektrik Birimleri Nelerdir?Nükleer Reaktör Nedir?Elektromanyetik Nedir?Coulomb Yasası Nedir?Elektrik Alanı Nedir?Elektrostatik Nedir?Volta Pili Nedir?Alessandro Giuseppe Antonio Anastasio Volta Kimdir?En İyi Doğal Gaz SobasıHendrik Casimir Kimdir?Doğal Gaz Sobası Nedir?Albert Einstein Kimdir?Thomas Edison Kimdir?Nikola Tesla Kimdir?Işık Hızı Nedir?Jeneratör Nedir?Transistör Nedir?Jeneratörün Ana Parçaları Nelerdir?Türkiye'de Doğal GazPil Nedir?Manyetik Kuvvet Nedir?Wattmetre Nedir?Manyetizma Nedir?Elektrik Kablo Çeşitleri Nelerdir?Ohm Kanunu Nedir?Mıknatıs Nedir?Diyot Nedir?Ampermetre Devreye Nasıl Bağlanır?Elektrik Topraklama Nedir?Elektromıknatıs Nedir?Elektrikli Battaniye Nedir?Elektriksel İletken Nedir?Termik Santral Nedir?Termosifon Nedir?Ampul Nedir?Ampermetre Nedir?Buat Nedir?Dalga Enerjisi Nedir?Uzatma Kablosu Nedir?Elektrik Kablosu Renkleri ve Anlamları Nedir?Elektrikli Bisiklet Nedir?Elektrik Yangını Nasıl Çıkar?Edwin Hall Kimdir?Hall Olayı ya da Etkisi Nedir?Elektrik Kazaları Nasıl Önlenir?Michael Faraday Kimdir?Kısa Devre Nedir?George Westinghouse Kimdir?Doğal Gaz Sayacı Nedir?Isı Yalıtımı Nedir?Doğal Gaz Kaçağı Nasıl Anlaşılır?Doğal Gaz Tasarrufu Nasıl Yapılır?Elektrik Çarpması Nedir?Hidrolik Enerji Nedir?Alternatif Enerji Kaynakları Nelerdir?Doğal Gaz AcilDoğal Gaz Alarmı Nedir?Sir Adam Beck Kimdir?Elektrik ile İlgilenen Bilim AdamlarıFırın Ne Kadar Elektrik Harcar?Röle Nedir?
İlgili İçerikler