Jeotermal Enerji ve Kullanım Alanları

Jeotermal Enerji Nedir?

Yerkürenin derinliklerinde biriken ısıya jeotermal enerji denir. Bu ısı kaynakları normal yer üstü ve yer altı sularına göre daha yüksek miktarda mineraller, tuz, gazlar içeren su ve buhar karışımı olarak tanımlanabilir.

Yerkürenin merkezinde yer alan magmanın ısısının yer kürenin zayıf noktaları ve çatlaklarından yüzeye daha yakın yerlere veya yüzeye kadar taşınması, yer altı kayaçlarının ve su kaynaklarının ısısının yükselmesini sağlar. Gerçekleşen bu doğal olaylar jeotermal enerji sisteminin temelini oluşturur. Atmosferik koşullar devam ettiği sürece, jeotermal kaynaklar yenilenmektedir. Yer altında kimyasallar içeren sıcak su, su buharı ve gazlar jeotermal enerji kaynaklarını oluştururlar.

Jeotermal enerji kaynak yenilendiği sürece tedarik sorunu bulunmadığından, rüzgar ve güneş gibi sürekli enerji sağlanamayan yenilenebilir enerji kaynaklarına göre güvenilir bir enerji kaynağıdır.

Jeotermal Enerji Kaynakları

Magmanın sahip olduğu ısıl enerji, yerkürede gerçekleşen tektonik hareketler sonucu oluşan kırık ve çatlaklardan sızan suların ısınması ile taşınır. Bu ısınan su ve buhar, yer altında yer alan rezervuar kayaçlarda birikir. Bu kaynaklar fay hatları boyunca yer yüzüne taşınabildiği gibi yer yüzüne ulaşamayan, geçirimsiz kayalar arasında kalan jeotermal kaynaklar da sondaj ile yeryüzüne çıkarılır.

Jeotermal enerji de yer altındaki akışkanlar yani su, su buharı ve gazlar sayesinde yer yüzüne taşınan ısıl enerjidir. Bu ısıl enerjiden doğrudan veya dolaylı olarak faydalanılabilir.

Jeotermal Enerji Kullanım Alanları - Nerelerde Kullanılır?

Jeotermal enerji, teknolojinin günümüzdeki kadar gelişmediği dönemlerde bile ısınma ve tedavi amacı ile kullanılmıştır. Ancak endüstrinin gelişmesi ile birlikte jeotermal enerjiden elektrik enerjisi üretimi ilk olarak 1904 yılında İtalya’da başlamıştır. Bunun yanı sıra jeotermal enerjinin bölgesel olarak merkezi ısıtma sistemleri için kullanımı da yaygınlaşmıştır. Günümüzde İzlanda ısıtmada %90’a yakın oranda jeotermal enerjiyi kullanmaktadır.

Jeotermal enerji kaynaklarının pek çok kullanım alanı vardır. Aynı kaynaktan birbirine entegre sistemler ile farklı alanlarda kullanılabilir. Jeotermal enerji kaynakları, kaynağın sıcaklığına göre farklı alanlarda kullanılır. Jeotermak kaynakların sıcaklığına göre kullanım alanları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

JEOTERMAL KAYNAK SICAKLIĞIKULLANIM ALANLARI
180Yüksek Konsantrasyonlu solüsyonların buharlaştırılması, Elektrik üretimi, amonyum absorbsiyonu ile soğutma
170Diatomitlerin kurutulması, ağır su ve hidrojen sülfit eldesi, elektrik üretimi
160Kereste kurutmacılığı, balık kurutmacılığı, elektrik üretimi
150Bayer's metodu ile alüminyum eldesi, elektrik üretimi
140Konservecilik, çiftlik ürünlerinin çabuk kurutulması, elektrik üretimi
130Şeker endüstrisi, tuz endüstrisi, elektrik üretimi
120Distilasyonla temiz su elde edilmesi
110Çimento kurutmacılığı
100Organik maddeleri kurutma (Deniz yosunu, çimen, sebze) yün yıkama ve kurutma
90Balık kurutma(stok balık)
80Yer ve sera ısıtmacılığı
70Soğutma (Alt Sıcaklık Limiti)
60Sera, ahır ve kümes ısıtmacılığı
50Mantar yetiştirme, balneolojik hamamlar
40Toprak ısıtma
30Yüzme havuzları, fermantasyonlar, damıtma
20Balık çiftlikleri

Dünya’da ve Türkiye’de Jeotermal Enerji Kurulu Gücü Ne Kadardır?

2019 yılı sonu itibari ile jeotermal enerji santrallerinin dünyadaki toplam kurulu gücü 13.931MW’dır. Birinci sırayı 2.555 MW kurulu gücü ile Amerika alırken bunu 2.131 MW ile Endonezya ve 1.928 MW ile Filipinler takip etmektedir. Türkiye ise 2019 yılında bir önceki yıla göre toplam jeotermal enerji santrali kurulu gücüne 232 MW daha ekleyerek 2019 yılında kurulu jeotermal enerji santrali kapasitesini en yüksek oranda artıran ülke olmuştur.

Aşağıdaki tabloda, yıllara göre jeotermal enerjisi santrallerinin global olarak ve ülke bazında yıllara göre gelişimi yer almaktadır.

KURULU GÜÇ (MW)2010201120122013201420152016201720182019
GLOBAL9.99210.08110.48110.71811.15911.81412.25512.70013.42913.931
ETİYOPYA7777777777
KENYA198198206206366619663673663823
ÇİN242626262626262626 
ENDONEZYA1.1891.2261.3361.3441.4041.4391.6441.8091.9462.131
JAPONYA537537512512508516526481482525
FİLİPİNLER1.8471.8471.8471.8471.9161.9161.9161.9161.9281.928
KOSTA RİKA166218218218218217207207207262
EL SALVADOR204151204204204204204204204204
GUADELOUPE15151515121515151515
GUATEMALA54545449494949494952
HONDURAS       353535
NİKARAGUA8888165155155155155155155153
RUSYA81818179787878747474
TÜRKİYE941141623114056248211.0641.2831.515
AVUSTURYA1111111111
HIRVATİSTAN        1010
FRANSA 161516161616161616
ALMANYA761626292933323642
MACARİSTAN       333
İZLANDA575665665665665665663708753753
İTALYA728728728729768768767767767800
PORTEKİZ25252525252525292929
MEKSİKA965887824823813906926926951936
AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ2.4052.4092.5922.6072.5142.5422.5172.4832.5422.555
YENİ ZELANDA726726726798924941941941965965
PAPUA YENİ GİNE56565656565656565656
ŞİLİ       244840

Sıkça Sorulan Sorular

Jeotermal Enerji Nasıl Elde Edilir?

Jeotermal Enerji Santrali Nedir?

Jeotermal Enerji Santralleri Türleri Nelerdir?

Reenjeksiyon Kuyusu Nedir?

Türkiye'de Jeotermal Enerji Kapasitesi ve Potansiyeli Nasıldır?