Elektrik Fiyatları Ne Kadar Zamlandı?

2021 yılının Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarını kapsayan çeyrekte tüm abone grupları için elektrik fiyatlarına %15 zam geldi. 2021 Eylül ayında evler 0.91555 TL’den, iş yerleri ise 1.2175 TL'den elektrik kullanacak. 2021 yılı toplamında ise elektriğe %21,90 zam yapılmış oldu. 2021 yılının ilk çeyreğindeki %6’lık zamla iş yerleri için elektrik birim fiyatı 1,06 TL, evler için ise 0,80 TL omuştu. 2016 yılından bugüne elektriğe evlerde %122, iş yerlerinde ise %193 zam yapıldı.

Türkiye elektrik piyasalarında fiyat belirlemelerinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun (EPDK) yılda 4 defa açıklamış olduğu ulusal tarifeler önemli bir yere sahiptir. İlgili tarifeler hem ülkedeki ekonomik olarak genel gidişatı hem de küresel anlamdaki gelişmeleri bizlere yansıtma anlamında bir referanstır. Elektrik tarifelerinin ülkedeki fiyat hareketlerini ve bu çerçevede başta enflasyon, döviz kuru, petrol fiyatları, hane halkı harcanabilir geliri ve imalat ve hizmet sektörünün genel gidişatına görme açısından bizlere ciddi referans oluşturmaktadır.

2021 yılında elektriğe ne kadar zam geldi?

2021 yılının Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarını kapsayan üçüncü çeyrek elektrik fiyatlarına %15 zam yapıldı. 2021 Eylül ayında evler 0.91555 TL’den, iş yerleri ise 1.2175 TL'den elektrik kullanacak. Böylece 2021 yılında elektriğe toplam % 21,90 zam yapılmış oldu.

1 Temmuz’daki zamdan önce Ocak, Şubat ve Mart aylarını kapsayan birinci çeyrek dönem için EPDK tarafından Ulusal Elektrik Tarifesi'ne yaklaşık %6'lık bir zam yapılmış, takip eden dönem olan ve Nisan, Mayıs ve Haziran aylarını kapsayan ikinci çeyrekte ise tüketicilere etki eden bir elektrik zammı yapılmamıştı.

2021 yılının ilk çeyreğinde aktif enerji ticarethane birim fiyatı 0,599118 TL/kWh ve dağıtım bedeli 0,251976 TL/kWh, mesken tarifesi aktif enerji birim fiyatı 0,397629 TL/kWh, dağıtım bedeli ise 0,246441 TL/kWh olarak açıklanmıştı. Takip eden dönem olan ve Nisan, Mayıs ve Haziran aylarını kapsayan ikinci çeyrekte ise tüketicilere etki eden bir elektrik zammı yapılmamıştı.

Mesken Ticarethane
Aktif Enerji Dip Fiyat Aktif Enerji Dip Fiyat
Ocak - Mart 2021 0,397629 TL/kWh 0,79613 TL/kWh 0,599118 TL/kWh 1,0587 TL/kWh
Nisan - Haziran 2021 0,396717 TL/kWh 0,796131 TL/kWh 0,598186 TL/kWh 1,05873 TL/kWh

2020 yılında elektriğe ne kadar zam geldi?

2020 yılının Ocak ayında ev tüketicileri 1 kWh elektrik için vergiler dahil 0,7102 TL öderken, Aralık ayında ödenen rakam 0,7511 TL oldu. Böylece 2020 yılında Mesken tarifesinde elektriğe toplam %12 zam yapılmış oldu. Ticarethane fiyatları 2020'ye 0,9445 TL ile başlayıp 0,9988 TL ile kapanarak 2020 yılında Ticarethaneler için elektrik zammı oranı yaklaşık %15 oldu.

Mesken Ticarethane
Aktif Enerji Dip Fiyat Aktif Enerji Dip Fiyat
Ocak - Mart 2020 0,3438 TL/kWh 0,7102 TL/kWh 0,5228 TL/kWh 0,9445 TL/kWh
Nisan - Haziran 2020 0,3482 TL/kWh 0,7102 TL/kWh 0,5273 TL/kWh 0,9445 TL/kWh
Temmuz - Eylül 2020 0,3627 TL/kWh 0,7102 TL/kWh 0,5421 TL/kWh 0,9445 TL/kWh
Ekim - Aralık 2020 0,3927 TL/kWh 0,7511 TL/kWh 0,5827 TL/kWh 0,9988 TL/kWh

2019 yılında elektriğe zam oranı ne kadar oldu?

2019 yılının Ocak ayında ev tüketicileri 1 kWh elektrik için vergiler dahil 0,5375 TL öderken, Aralık ayında ödenen rakam 0,7102 TL oldu. Böylece 2019 yılında Mesken tarifesinde elektriğe toplam %32 zam yapılmış oldu. Ticarethane fiyatları 2019'a 0,7148TL ile başlayıp 0,9445TL ile kapanarak 2019 yılında Ticarethaneler için elektrik zammı oranı %32 oldu. Bir önceki yılın kapanış fiyatları olan 0,5972 TL/kWh (Mesken) ve 0,7148 TL/kWh (Ticarethane) ile kıyasladığımızda ise 2019 yılı elektrik zam oranı %32 olarak gerçekleşti.

Mesken Ticarethane
Aktif Enerji Dip Fiyat Aktif Enerji Dip Fiyat
Ocak - Mart 2019 0,2791 TL/kWh 0,5375 TL/kWh 0,4150 TL/kWh 0,7148 TL/kWh
Nisan - Haziran 2019 0,2633 TL/kWh 0,5375 TL/kWh 0,3989 TL/kWh 0,7148 TL/kWh
Temmuz - Eylül 2019 0,3150 TL/kWh 0,6181 TL/kWh 0,4711 TL/kWh 0,822 TL/kWh
Ekim - Aralık 2019 0,3642 TL/kWh 0,7102 TL/kWh 0,5437 TL/kWh 0,9445 TL/kWh

Tablo 1 - 2019 yılı elektrik fiyatları

2016 - 2021 arasında elektrik fiyatları ne kadar zamlandı?

2016 yılının Ocak ayında ev kullanıcıları 1 kWh elektrik için vergi ve fonlar dahil toplam 0,4117 TL öderken, 2021 yılında ödenen rakam 1 kWh başına 0,916 TL oldu. Buna göre 2016 yılından 2021 yılına kadar elektriğe gelen toplam zam iş yerleri için %193, evler için ise %122 oldu.

Yıllara göre elektrik zamları

Ülkelerin enerji fiyatlandırma politikalarına incelendiğinde, fiyatların belirli bir oranının veya tamamının doğrudan kamu tarafından belirlendiği görülmektedir. Bunun en büyük sebebinin de elektriğin enflasyon miktarında hem sepet bazında direkt hem de üretim ve işletme maliyetlerine dolaylı etkilerinin bulunmasıdır.

Tüketici Fiyat Endeksi'nde (TÜFE) yalnızca konutta kullanılan elektrik fiyatı yer almaktadır. Bu da mesken tarifelerinin belli dönemlerde ciddi sübvansiyona uğramasının ana sebebidir. Konuttaki fiyat ayarlamalarına benzer şekilde ticarethanelerdeki enerji fiyatlarını da etkilediğinden; bu ilişkiyle de hizmetler, temel mallar ya da işlenmiş gıda gibi grupların fiyatları üzerinde dolaylı yansımalar görülebilmektedir.

Aşağıdaki grafiklerde 2015 yılından bugüne mesken ve ticarethane tarifelerinin değişimi gösterilmektedir. Özellikle 2016 ve takip eden 2017 yılında, elektrik enerjisi maliyetleri artmış olsa da büyük ölçüde politik sebeplerle maliyet artışı son tüketiciye uzun bir süre yansıtılmadı. Ancak bu durum 2018 yılı boyunca her çeyrekte daha yüksek oranda elektrik zammı yapılması ile sonuçlandı.

Mesken Abone Grubu Vergiler Dahil Elektrik Zamları

Mesken Abone Grubu Aktif Enerji Bedeli Zamları

Mesken Abone Grubu Dağıtım Bedeli Zamları

Ticarethane Abone Grubu Vergiler Dahil Elektrik Zamları

Ticarethane Abone Grubu Aktif Enerji Bedeli Zamları

Ticarethane Abone Grubu Dağıtım Bedeli Zamları

2016 yılı elektrik zamları

2016 yılında aktif enerji birim fiyatı ilk olarak Ocak tarifelerinde zamlanarak 0,21343 TL/kWh olarak karşımıza çıktı. Takip eden iki çeyrek boyunca fiyatlar, elektriğe yapılan %3'lük zamla önce 0,21962 TL/kWh'ye, daha sonra yapılan yaklaşok %0,6'lık zamla 0,22108 TL/kWh oldu. Son çeyrekte aktif enerji birim fiyatı aynı kalarak 0,22108 TL/kWh olarak belirlendi. Mesken tarifesi aktif enerji birim fiyatı 0,21204 TL/kWh ile kapattığı 2015 yılından sonra 2016 yılını 0,22102 TL/kWh ile kapattı. Böylece 2016 yılında mesken aktif enerji birim fiyatı toplamda %4 oranında zamlandı.

Mesken Ticarethane
Aktif Enerji Dip Fiyat Aktif Enerji Dip Fiyat
Ocak - Mart 2016 0,2134 TL/kWh 0,4118 TL/kWh 0,2134 TL/kWh 0,4152 TL/kWh
Nisan - Haziran 2016 0,2195 TL/kWh 0,4123 TL/kWh 0,2196 TL/kWh 0,4158 TL/kWh
Temmuz - Aralık 2016 0,2210 TL/kWh 0,4123 TL/kWh 0,2212 TL/kWh 0,416TL/kWh

Tablo 3 - 2016 yılı elektrik fiyatları

2017 yılında elektrik fiyat ayarlaması var mıydı?

2017 yılına ufak bir indirimle vergiler dahil 0,4118 TL/kWh Mesken birim fiyatı ile, yine aynı şekilde vergiler dahil 0,4152 TL/kWh Ticarethane birim fiyatı ile başlandı. Üç çeyrek boyunca her iki abone grubu için zam görmeden devam eden elektrik fiyatları, seneyi dip toplam olarak Mesken abone grubunda 0,4075 TL/kWh, Ticarethane abone grubunda 0,415 TL/kWh birim fiyat ile kapattı. Böylece 2017 yılında elektrik fiyatları hiç zamlanmamış oldu.

Mesken Ticarethane
Aktif Enerji Dip Fiyat Aktif Enerji Dip Fiyat
Ocak - Eylül 2017 0,2141 TL/kWh 0,4118 TL/kWh 0,2141 TL/kWh 0,4152 TL/kWh
Ekim - Aralık 2017 0,2161 TL/kWh 0,4075 TL/kWh 0,2162 TL/kWh 0,415 TL/kWh

Tablo 4 - 2017 yılı elektrik fiyatları

Zamların başladığı yıl 2018'de ne kadar zam oldu?

Mesken kullanıcıları için 0,4150 TL/kWh ile 2017'yi tamamlayan fiyatlar, 2018'i 0,5972 TL/kWh ile kapattı ve böylece 2018'de mesken elektrik fiyatları %44 zamlanmış oldu. 2017 yılını 0,4150 ile tamamlayan işyeri fiyatları, 2018 yılının sonuna 0,7148 TL/kWh birim fiyat ile geldi, toplamda işyeri için 2018 yılı elektrik zammı %72 oldu.

2018 yılının ilk üç ayında ev tüketicileri %10'luk bir zamla 0,4482 TL/kWh’den, iş yerleri ise %9'luk bir elektrik zammı ile 0,4520 TL/kWh vergiler dahil birim fiyattan elektrik elektrik tüketti. Nisan ayında hem ev hem de ve iş yeri kullanıcıları için %3'lük bir elektrik zammı daha olarak sırasıyla 0,4611 TL/kWh ve 0,4642 TL/kWh'dan elektrik tüketildi. EPDK alışılmıştan farklı bir kararla 2018 yılında aylık bazda elektrik zammı yaptı ve Mesken abone grubunda %9'luk bir artışla fiyat 0,5028 TL/kWh oldu. İşyerleri elektrik fiyatı ise %14'lük bir zamla 0,5291 TL/kWh oldu.

Takip eden ay olan Eylül'de yine evlere %9, işyerlerine %14 elektrik zammı geldi ve fiyatlar sırasıyla 0,5478 TL/kWh ve 0,6032 TL/kWh oldu. Senenin son çeyreğinde ev kullanıcıları %14'lük, işyerleri ise %18,5'luk bir zam daha gördü ve sene sonu fiyatları sırasıyla 0,5972 TL/kWh ve 0,7148 TL/kWh ile kapandı.

2018 yılında toplamda bir yılda ticarethane aktif enerji birim fiyatı yaklaşık %75 artmış olup 2018 son çeyrek 2017 son çeyrek kıyası %99.2 artışı işaret etmektedir.

Mesken Ticarethane
Aktif Enerji Dip Fiyat Aktif Enerji Dip Fiyat
Ocak - Mart 2018 0,2309 TL/kWh 0,4482 TL/kWh 0,2310 TL/kWh 0,4520 TL/kWh
Nisan - Temmuz 2018 0,2447 TL/kWh 0,4611 TL/kWh 0,2447 TL/kWh 0,4642 TL/kWh
Ağustos 2018 0,2673 TL/kWh 0,5028 TL/kWh 0,2852 TL/kWh 0,5291 TL/kWh
Eylül 2018 0,3027 TL/kWh 0,5478 TL/kWh 0,3433 TL/kWh 0,6032 TL/kWh
Ekim - Aralık 2018 0,3453 TL/kWh 0,5972 TL/kWh 0,4348 TL/kWh 0,7148 TL/kWh

Tablo 5 - 2018 yılı elektrik fiyatları

Elektrik zamları neden yapılıyor?

2018 yılının ilk üç ayında ev tüketicileri %10'luk bir zamla 0,4482 TL/kWh’den, iş yerleri ise %9'luk bir elektrik zammı ile 0,4520 TL/kWh vergiler dahil birim fiyattan elektrik elektrik tüketti. Nisan ayında hem ev hem de ve iş yeri kullanıcıları için %3'lük bir elektrik zammı daha olarak sırasıyla 0,4611 TL/kWh ve 0,4642 TL/kWh'dan elektrik tüketildi. EPDK alışılmıştan farklı bir kararla 2018 yılında aylık bazda elektrik zammı yaptı ve Mesken abone grubunda %9'luk bir artışla fiyat 0,5028 TL/kWh oldu. İşyerleri elektrik fiyatı ise %14'lük bir zamla 0,5291 TL/kWh oldu.

Takip eden ay olan Eylül'de yine evlere %9, işyerlerine %14 elektrik zammı geldi ve fiyatlar sırasıyla 0,5478 TL/kWh ve 0,6032 TL/kWh oldu. Senenin son çeyreğinde ev kullanıcıları %14'lük, işyerleri ise %18,5'luk bir zam daha gördü ve sene sonu fiyatları sırasıyla 0,5972 TL/kWh ve 0,7148 TL/kWh ile kapandı.

Maliyet Bazlı tarife esasına uygun olarak bazı dönemlerde EPDK artan maliyetlere rağmen tarifeye aynı oranda zam yapmamıştır. Siyasi kaygılar, enflasyonla mücadele ve sübvansiyon bunların nedenleri olarak sayılabilir. Fakat artan kur oranları ile enerji şirketlerinin bilançolarının bozulması sübvansiyon politikalarından uzaklaşıldığını göstermiştir. Özellikle son kaynak tarifesi sayesinde sanayicilerin artan tarifelerden korunması sağlanmıştır. Tarifeye esas birim fiyatı (aktif enerji) ve dağıtım bedeli PTF (Piyasa Takas Fiyatı), kur, ÜFE (Üretici Fiyat Endeksi) ve doğal gaz fiyatları başta olmak üzere birçok ekonomik ve siyasi gelişmeden etkilenmektedir. Büyük sanayiciler artan tarifeler yerine PTF ve YEK esaslı tekliflerle tarifeden kurtulmuştur. Fakat özellikle KOBİ olarak nitelendirdiğimiz sanayici ve ticarethaneler artan tarifelerden etkilenmişlerdir. Bu noktada artan kurun elektrik tarifelerini etkileyeceği aşikârdır. Bu noktada enerji verimliliği ve tasarruf önemle üzerinde durulması gereken husustur. Tarifelerde kalem kalem görülebilen Sistem Kullanım Bedelleri 2016 yılından itibaren Dağıtım Bedeli olarak tek kalemde gözükmektedir. Bu itibarla, kalemler arası artış veya azalış miktarları bilinememektedir.

Dönem Başlangıç Bitiş
1. Çeyrek 1 Ocak 31 Mart
2. Çeyrek 1 Nisan 30 Haziran
3. Çeyrek 1 Temmuz 30 Eylül
4. Çeyrek 1 Ekim 31 Aralık

Tablo 1. Tarife Dönemleri

Yani 1 Ocak itibari ile geçerli olan tarife 1 Nisan’ a kadar geçerli olur. Ancak bu durumun istisnaları da vardır. Herhangi bir olağan dışı sebep ile yeni tarife yayınlanmaz ise bir önceki dönemde yayınlanmış olan tarifeler uygulanmaya devam eder. Zam yapılmayan dönemlerde ise bir önceki dönemdeki tarife geçerli olur veya yeni bir tarife yayınlandıysa faturalara yansıyan aktif enerji bedeli, dağıtım bedeli gibi birim fiyatların kimisinde artış kimisinde azalış olsa da toplam bedelde değişiklik olmaz, yani faturalarınıza herhangi bir zam yansımamış olur.

Elektrik Tarifeleri

Elektrik tarifeleri faturalamaya esas olan birim fiyatları içerir. Bu birim fiyatlar her abone grubu için ayrı ayrı belirlenir ve Resmi Gazete'de yayınlanarak EPDK’nın resmi internet sitesinde paylaşılır. Eylül 2021 için geçerli olan elektrik tarifeleri aşağıdadır:

Abone Grubu Aktif Enerji Birim Fiyatı Dağıtım Bedeli Birim Fiyatı Aktif Enerji Birim Fiyatı (Dağıtım Bedeli Dahil) Vergi ve Fonlar Dahil Fiyat
Mesken 0.4743 TL/kWh 0.2651 TL/kWh 0.7394 TL/kWh 0.91555 TL/kWh
Ticarethane 0.7063 TL/kWh 0.2711 TL/kWh 0.9774 TL/kWh 1.2175 TL/kWh

Elektriğe Neden Zam Gelir? / Elektrik Zamları Neden Yapılıyor?

Elektrik tarifeleri, elektrik enerjisi maliyetleri doğrultusunda hazırlanmaktadır. Artan maliyet kalemleri de elektrik enerjisi fiyatlarına yansımaktadır. Bazı dönemlerde, elektrik maliyetleri artmış olsa bile son tüketiciye maliyet artışını yansıtmamak amacı ile elektrik tarifelerine zam yapılmamıştır. Ancak zamanında yapılmayan zamlar ise sonraki dönemlerde yüksek oranda artışlar yapılmasını mecbur kılmıştır.

Türkiye’nin enerji bakımından dışa bağımlılık oranı son yıllarda önemli ölçüde azalmış olsa da, özellikle doğalgaz ve petrol tedarikinde %100’e yakın oranda dışa bağımlı durumdadır. Petrol ve doğalgazdan üretim yapan elektrik santrallerinin toplam üretime katkısının son yıllarda büyük ölçüde azalmış olmasının sebebi yerli kaynaklardan üretim yapan santrallere ve yenilenebilir enerjiden üretim yapan santrallere verilen teşvik sayesinde bu santrallerin sayısının ve toplam üretimdeki payının artmasıdır. Ancak yerli ve yenilenebilir kaynaklardan üretim yapan santrallerin üretimleri bütün enerji talebini karşılamaya yetmediğinden ve özellikle yenilenebilir enerji santrallerinin kesintisiz üretim yapamamasından dolayı arz güvenliğinin sağlanması için doğalgaz, ithal kömür gibi kaynaklardan üretim yapan elektrik santrallerine ihtiyaç Türkiye’nin mevcut koşullarında zaruridir. Bu kaynaklar da döviz cinsinden ithal edildiği için artan kur da maliyetlerin artmasına sebep olmaktadır. Ancak bu durum elektrik zamlarını etkileyen faktörlerden yalnızca birisidir ancak en önemli faktörlerdendir.

Elektrik zamlarına sebep olan bir diğer önemli etken ise, yenilenebilir enerji santralleridir. Bir üst paragrafta yenilenebilir enerji santrallerinin artması sayesinde doğalgaz ve diğer ithal kaynaklardan üretim yapan santrallerin üretim payının azaldığını belirtmiştik. Elektrik maliyetleri bakımından bu kısımda bir tezat varmış gibi görünebilir ancak Yenilenebilir Enerji Destekleme Mekanizması (YEKDEM) ne yazık ki Türkiye elektrik piyasasına özellikle artan kurlardan dolayı ciddi bir yük getirmiştir. YEKDEM kapsamında, yenilenebilir enerjiden üretim yapan elektrik santrallerine alım garantili teşvik verilmektedir. Yenilenebilir enerjiye teşvik verilmesi, rüzgâr, güneş, jeotermal gibi kaynaklardan üretim yapan santrallerin artması için hemen her ülkenin uyguladığı ve olumlu sonuçlar veren bir yöntem. Ancak Türkiye’ de, bu santrallere verilen teşvikler Dolar bazında veriliyor. YEKDEM’ in uygulamaya girdiği 2005 yılında dolar kuru ortalama olarak 1,67 YTL iken, 2020 yılının ilk 5 ayında ortalama 7,04 TL seviyelerindedir. Dolayısıyla son 15 yılda doların 4 kattan fazla artmış olması, yatırımcılar için yenilenebilir enerji santrallerini çok cazip bir konuma getirmiş, bu yönde yapılan yatırımlar artmıştır. Ancak bu santrallere dolar bazlı teşvik verilmesi artan kur ve santral kurulu gücüne paralel olarak elektrik maliyetlerine yansımaktadır.

Diğer tüm etkenler de göz önünde bulundurulduğunda, kaynak maliyeti ve diğer dolaylı maliyetlerin artması elektrik fiyatlarına da zam yapılmasını gerekli kılmaktadır.

Elektriğe Zam Gelecek mi?

Normal seyrinde giden piyasa koşullarında maliyetlerde artış varsa, elektrik tarifelerine de maliyetlere paralel olarak zam yapılır. Ancak yukarıdaki tabloda da görüldüğü gibi 15 Temmuz 2016 sonrasında yaşananlar sebebi ile uzun süre maliyet artışına rağmen elektrik tarifelerine zam yapılmadı. İçinde bulunduğumuz 2021 yılında ise Covid-19 sebebi ile pek çok işletmenin kapasitesini düşürmek veya tamamen kapatmak zorunda kalması, pek çok vatandaşı işsizlik, gelir yetersizliği gibi olumsuz durumlarla karşı karşıya kalmasına sebep oldu. Bu koşullar göz önünde bulundurularak, pandemi sürecinin başında EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz tarafından 2020 yılının 2. çeyreğinde elektrik fiyatlarına zam yapılmayacağı bildirildi. 2020 yılının 3. çeyreğinde tüketicilere etki eden yaklaşık %5,8'lik bir zam yapıldı. Bu zammın ardından 2021 yılınınn ilk çeyreği için tüketicileri etkileyen yaklaşık %6'lık bir zam yapılırken, 1 Temmuz 2021 tarihine kadar bu tarifeler geçerli oldu.

1 Temmuz 2021 tarihinden itibaren geçerli olacak elektrik tarifelerine ise %10 ile %20 arasında bir zam yapılması beklenmektedir. Bu zam beklentisi özellikle döviz kurlarındaki yükselişin elektrik tedarik maliyetlerini etkilemesi ile oluştu. Bu beklenti encazip.com'un piyasa uzmanlarının beklentisi olup nihai karar EPDK tarafından en geç 31 Haziran 2021'de alınarak Resmi Gazete'de yayımlanacaktır.

Diğer Sayfalar