En cazip bankayı anında bulun!

Mal ve hizmet fiyatlarında meydana gelen artış, genel fiyat düzeyi için geçerlidir. Fiyat artışı tek seferlik değil süreklidir. Örneğin ocak ayında yapılan ve 50TL tutan bir alışverişin, aralık ayında 150TL tutması enflasyon göstergesidir.

Enflasyon Nasıl Olur?

Enflasyon, fiyatlar genel düzeyinin sürekli artması ve alım gücünün sürekli azalması halidir. Enflasyonu meydana getiren birçok neden vardır. Enflasyonun oluşmasına neden olan 4 temel unsur aşağıdaki gibidir.

  • Talep Enflasyonu: Talep enflasyonu, arzın talebi karşılayamadığı durumlarda gerçekleşir. Bir ürüne olan talebin, arzdan 100br fazla olduğu varsayılsın. Arz ve talep arasındaki 100 birimlik farkın ortadan kaldırılması için mal fiyatı artırılır. Fiyat artırımıyla birlikte talebin düşmesi amaçlanır.
  • Maliyet Enflasyonu: Maliyet enflasyonu talebin artmasıyla değil arzın azalmasıyla ilgilidir. Hammadde fiyatlarındaki artış sebebiyle artan maliyetler, arzın azalmasına sebep olur. Arzın azalması fiyatlar genel seviyesini artırır.
  • Para Arzı: Para arzı, bir dönemde ekonomide var olan para stoğunu ifade etmek için kullanılan kavramdır. Ekonomideki para stoğunun artması talebi artırır. Tüketicileri yatırıma ve tüketime teşvik eder. Bu durum ise arz-talep dengesini olumsuz etkileyerek enflasyonu tetikler.
  • Beklentiler: Tüketicilerin ve üreticilerin fiyatlara yönelik beklentileri enflasyonu tetikleyebilir. Bu durum açıklanan para ve maliye politikalarından da etkilenir. Örneğin Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankacı (TCMB) tarafından açıklanan politika faizlerinin düşmesi tüketicileri tüketime teşvik ederek toplam talebi artırır. Toplam talebin artması ise enflasyonu artırır. Özetle faiz ve enflasyon ters çalışır.

Enflasyon Nasıl Hesaplanır?

Enflasyon hesaplama yapılırken hane halkının (vatandaşların) yoğun olarak kullandığı ürünlerden bir mal sepeti oluşturulur. Sepetteki ürünlerin fiyat artışları aylık ve yıllık bazda takip edilir. Bu yöntemle yapılan enflasyon hesaplamasına Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) adı verilir. TÜFE’nin aylık ve yıllık değişimi enflasyon oranını verir.

Enflasyon Neden Artar?

Enflasyon, talep, maliyet, para arzı ve beklentiler olmak üzere 4 temel nedene bağlı olarak artar veya azalır. Talebin yoğun bir şekilde artması arz-talep dengesini bozar. Talebin azaltılarak arza eşitlenmesi için fiyatlar seviyesi artar. Bunun sonucu olarak talep ve enflasyon azalır.

Petrol ve gıda gibi emtia fiyatlarının artması ve doğal afetlerin meydana gelmesi hammaddeyi azaltır. Hammaddenin azalması maliyeti artırarak arzı düşürür. Arzın azalması arz-talep dengesini bozar ve enflasyonu artırır.

Para arzı, ilgili dönemde piyasada bulunan para stoğunu ifade eder. Para stoğunun artması tüketicileri yatırım ve tüketime teşvik eder. Bu durum toplam arzı artırarak fiyatlar üzerinde yukarı yönlü bir etkiye neden olur.

Enflasyon beklentileri ve yapılan politikalar da enflasyonu etkiler. Örneğin politikaların öngörülebilir olması tüketicilerdeki panik halini azaltarak tüketimin aşırı artmasını veya azalmasını engeller. Politikaların öngörülemez olması tüketicilerde bir panik haline sebep olur. Panik hali, enflasyon beklentisini artırır ve tüketicileri bu yönde hareket etmeye zorlar.

Sıkça Sorulan Sorular

İlgili İçerikler

28 Nisan 2023 tarihinde yayınlandı.
Son Güncelleme: 3 Mayıs 2024
EnCazip Ekibi
EnCazip Ekibi
Yazar
Yazar Hakkında
encazip.com’un amacı, tüketicilere her durumda tasarruflu ve cazip olanı gösteren bir kutup yıldızı olmaktır. Tüketicilerin tasarruf etmelerini ve bu süreçte kendilerini güvende hissetmelerini hedefler.
Detaylı Bilgi