Vergi Nedir? Vergi Türleri Nelerdir?

Vergi, kamusal hizmetleri finanse etmek amacıyla kişi ve kurumlardan devlet tarafından alınan paradır. Kamu kurumlarının ve devletin eksiksiz işleyebilmesi için harcamalarını finanse etmek gerekir. Vatandaşa hizmet sunabilmek açısından kamu hizmetlerinin eksiksiz işlemesi oldukça önemlidir. Hizmet aksaklıklarını önlemek için gerçek ve tüzel kişilerden alınan paraya ise vergi denir. Tüzel kişiler, kişi veya mal topluluğu şeklinde örgütlenen, hakları bulunan, borç ve alacak sahibi olabilen varlıklardır.
Vergi Nedir? Vergi Türleri Nelerdir? | encazip.com

Vergi Nedir?

Vergi, konusu kanunla belirlenen, kamu hizmetleri karşılığı vatandaşlardan ve tüzel kişilerden alınan ücrettir. Devlet, kamu kurumlarında sunulan hizmetlerin finanse edilmesi ve hizmet aksaklıklarının önlenmesi için vergi alır. Kişilerin ve kurumların vergi ödemeleri zorunludur. Verginin ödenmemesi durumunda uygulanacak yaptırımlar kanunla belirlenir.

Neden Vergi Verilir?

Devletin kamu hizmetlerini kesintisiz sunmak ve ulusal kalkınmayı sağlamak için gelire ihtiyacı vardır. İhtiyaç duyulan gelirin kaynağı, kişi ve kurumlardan alınan vergidir. Kişi ve kurumlardan alınan vergi, kendilerine hizmet ve kalkınma olarak geri sunulur. “Neden vergi veriyoruz?” sorusu, “Karşılığında hizmet almak ve ulusal kalkınmayı desteklemek” şeklinde cevaplandırılabilir.

Vergi Türleri Nelerdir?

Vergilendirme sisteminde birden fazla vergi türü bulunur. Ülkemizde uygulanan vergiler, tür bakımından aşağıdaki gibidir.

  • Gelir Vergisi
  • Özel Tüketim Vergisi (ÖTV)
  • Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV)
  • Katma Değer Vergisi (KDV)
  • Damga Vergisi
  • Kurumlar Vergisi
  • Emlak Vergisi

Gelir Vergisi Nedir?

Gelir vergisi, gerçek kişilerden alınır. Kişiler, kazançları üzerinden belirli oranda gelir vergisine tabi tutulur. Gelir vergisine tabi kazançlar aşağıdaki gibidir.

  • Gayrimenkul sermaye iratları
  • Menkul sermaye iratları (gelirleri)
  • Ticari kazançlar
  • Ücretler
  • Serbest meslek kazançları
  • Zirai kazançlar
  • Diğer kazanç ve iratlar

Tüketim (Harcama) Vergisi Nedir?

Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) belirli mal ya da ürünler üzerinden alınır. ÖTV, maktu (belirlenmiş bir değer) ya da oransal olarak alınabilir. Lüks, çevreye ya da sağlığa zararlı etkileri bulunan mallar Özel Tüketim Vergisi kapsamında yer alır. ÖTV muafiyeti bulunmayan, vergi uygulanan ürünler aşağıdaki gibidir.

  • Lüks ürünler (kürk, mücevher, araba)
  • İnsan sağlığını tehlikeye atan ürünler
  • Benzin, kömür gibi çevreye zararlı ürünler

Varlık Vergileri Nelerdir?

Servet vergileri, kişisel varlıkların toplamına ilişkin uygulanan vergilerdir. Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV), Emlak Vergisi gibi türler servet vergileridir. MTV, Karayolları Trafik Kanunu şartlarına göre kayıtlı bulunan motorlu taşıtlardan alınır. Vergi kapsamında yalnızca kara taşıtları girmez. Uçak, helikopter ve motorlu deniz taşıtları da MTV hesaplama sürecine dahil edilir. Emlak Vergisi hesaplama ise arazi, bina, arsa ya da iş yeri gibi taşınmazlar üzerinden alınır.

Vergi Borcu Sorgulama ve Ödeme İşlemleri

Vergi borcu bulunan kişiler borçlarını ödemek ve sorgulamak için e-Devlet’e giriş yapabilir. E-Devlet’e giriş yapıldıktan sonra arama kısmına “vergi borcu sorgulama” yazılarak mevcut borçlara ulaşılabilir ve var olan borçlar ödenebilir. İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden de borç sorgulama ve ödeme gerçekleştirilebilir.

Vergi İndirimi ve Vergi Muafiyetinden Nasıl Yararlanılır?

Vergi muafiyeti ya da vergi indirimi, bireylere ve işletmelere belirli koşulları sağlamaları üzerine sunulur. Devlet tarafından belirlenen yasal sınırlar çerçevesinde sunulan vergi muafiyeti/indirimi ile birey veya işletmeler belirli bir oranda ya da tamamen vergiden muaf tutulur. Genel olarak engelli bireyler, kar amacı gütmeyen kuruluşlar ve sosyal hizmet kuruluşları vergi muafiyetine aday kabul edilir. Kurumlar Vergisi, Katma Değer Vergisi (KDV) ve Emlak Vergisi muafiyet kapsamında değerlendirilebilir.

Vergi Borcu Ödenmezse Ne Olur?

Vergi borcunun ödenmemesinin belirli yaptırımları bulunur. Borcun gecikmeye düşmesi halinde öncelikli olarak gecikme cezası ve faiz yaptırımı uygulanır. Takipli hale gelen borcun ödenmemeye devam edilmesi halinde ise cezai yaptırıma geçilir. Yaptırım çerçevesinde vergi mükellefinin banka hesaplarına el konabilir ve mükellef haciz ile karşı karşıya kalabilir.

İlgili İçerikler

4 Haziran 2024 tarihinde yayınlandı.
Son Güncelleme: 5 Haziran 2024
Kader Arslan
Kader Arslan
İçerik Yazarı
Yazar Hakkında
1998 doğumlu olan Kader Arslan, Karadeniz Teknik Üniversitesi İİBF Kamu Yönetimi Bölümünden mezun oldu. Lisans eğitimi aldığı dönemde eşzamanlı olarak yazarlık ve editörlük alanında çalıştı. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisat Anabilim Dalı üzerine yüksek lisans eğitimi almaya devam ediyor.
Detaylı Bilgi