Banknot Nedir? Ne Demektir?

Banknot, altın, gümüş gibi kıymetli değerlerde karşılığı bulunan devlet bankasından çıkarılan kağıt paraya verilen isimdir. Para Birimi yasası ile kullanıma geçen banknotlar, Birinci Dünya Savaşı sonrasında dünya genelinde yayılım göstermiştir. Zamanla eskiyebilir ve imha edilebilir.

Banknot Nedir? Ne Demektir? | encazip
11 Mayıs 2023 tarihinde yayınlandı.
Son Güncelleme: 5 Nisan 2024

En cazip bankayı anında bulun!

Banknot Nedir?

İngilizcedeki ‘bank’ ve ‘note’ kelimeleri ile meydana gelen banknot, 17. Yüzyıldan 1. Dünya Savaşı’na kadar oldukça geniş bir sahaya sahipti. Üzerinde yazan kadar ödeme basılan banknot, mal (arsa) gibi değerlerin yanı sıra altın, gümüş, döviz gibi madenlere de denk gelirdi. Elinde bulunan altını bankaya yatırılması sonucunda bankanın güvenlik amacıyla verdiği bir belge olarak sayıldı. ‘Banka Notu’ söylemiyle günümüzde ‘banknot’ olarak anılıyor.

Banknotlar bankaların ihraç etmesi ve devletin basması yoluyla elde edilebilir. Yüzde yüz bir oran karşılıkla ihraç edilirse ‘temsili kağıttan para’ adını alır. Altın, gümüş sertifikaları örnek gösterilir. Ancak altın, gümüş veya benzeri bir karşılığı olmayan sadece üstünde yazan kadar geçerliliği olan banknotlara ise ‘itimada dayanan kağıttan para’ adı verilir. Değer görmek adına bir karşılıkla çıkarılmış olsalar da günümüzde bu zorunluluk kalkmış, kısmi itibari olarak kullanıma geçmiştir. Kağıt olma özelliklerinden kaynaklı banknotlar halk arasında kağıt para olarak bilinir. Kağıt ve metal (sikke) paralar nakit para olarak kullanılır.

Banknot Ne Demektir?

Ekonomik anlamda banknot, Altın paranın standart olduğu dönemlerde banka tarafından ihraç edilen ve ihtiyaç dahilinde banka tarafından altına çevrilebilen kağıt veya sertifikadır. 19. Yüzyıldan sonra Batı Avrupa’da bankaya olan güvenin artması ile birlikte ödemeler altın yerine banknotlar ile yapıldı. Sağlamış olduğu kolaylıklar neticesinde bu durum yaygınlık kazandı.

İlk dönemlerde banknotların 100 altın karşılığı bulundurması, tüm banka sistemlerini Tam Karşılık Sistemi’nden Kısmi Karşılık Sistemi’ne geçmesine neden oldu. Söz konusu sistem ile bankalar belli bir altın karşılığında daha fazla banknot ihraç etti. Zaman içerisinde altına dönüştürme zorunluluğu kalktı ve kağıt para sistemine geçildi.

Kağıt para itibari para olup banknot gibi altına dönüşme zorunluluğu yoktur. Bu yönüyle banknotlardan farklılık gösterir. Ticaret ve tüm maliyet içerek işlemlerin yaygınlaşması ile madeni para ihtiyacı arttı. İhtiyaçlar artsa dahi büyük miktarlar karşısında kullanışsız kaldı. Bu durum üzerine ödeme kolaylığı ve gelişim imkanı sağlayan kağıt para birimi hazırlandı.

Yeni Banknot Neden Basılır?

Yeni banknotların basılması başlıca sebeplere dayanır. Yeni bir devlet veya ülke ilan etme söz konusu olduğunda yeni banknotlar basılır. Diğer bir sebep ise enflasyon oranına bağlı olarak ülkede bulunan paranın değer kaybetmesi ile beraber yeni para banknotlarına ihtiyaç duyulmasıdır.

6. yüzyıldan itibaren Lidyalılar tarafından basılan para, bağımsızlık göstergesi olmuştur. Ulus devletleri kapsamında bağımsızlığını ilan her devletin kendine ait banknotları bulunmaktadır. Banknot basma yetkisi Türkiye’de TBMM tarafından süresiz ve tek elden olmak üzere Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’na verilmiştir. Merkez Bankası, dolaşıma çıkacak banknotların miktarını belirleyerek basımını ve dağıtımını gerçekleştirir. Banka'ya 1211 sayılı kararla verilen yetkiye dayanarak 200TL ve 50TL'lik banknotlarda yapılan değişiklikler bu durumun örnekleridir.

Merkez Bankası, 2024 yılının Nisan ayında 200TL ve 50TL'de imza revizyonu gerçekleştirdi. Yeni 50TL ve yeni 200TL'de imza farklılıkları oluşturuldu. VIII. tertip 200 Türk lirası üzerindeki imzalar Başkan Dr. Fatih Karahan ile birlikte Başkan Yardımcısı Dr. Osman Cevdet Akçay'a ait olacak şekilde düzenlendi. VII. tertip 50 Türk lirası üzerindeki imzalar ise Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Hatice Karahan ile birlikte Dr. Hafize Gaye Erkan'a aittir. Yeni 200TL'lik banknot ve yeni 50TL'lik banknot, 5 Nisan 2024 tarihinde tedavüle girdi.

En Büyük Banknot Hangisidir?

Dünya üzerinde basılmış en büyük dolar banknotu 1 milyon dolar banknotu olarak kaydedildi. 2015 yılında Manisa Saruhan’da bulundu ve savcılık tarafından Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına aktarıldı. 1 Milyon dolarlık banknotlar oldukça nadir bulunur.

Türkiye’nin En Büyük Parası Kaç Lira?

1 Ocak 2009 yılında kabul edilen E9 gruplu para banknotları esasında 2023 yılı itibariyle Türkiye’nin en büyük parası 200TL olarak kabul edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kağıt Para Neyden Yapılır?

Kağıt Para Ne Zaman Bulundu?

İlk Kağıt Parayı Kim Kullandı?

Kaç Tane TL Banknot Var?

Dolarda Kaç Tane Banknot Var?

Kaynaklar:

İlgili İçerikler