Amortisman Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Amortisman terimi, maddi veya fiziksel bir varlığın maliyetini faydalı ömrü boyunca dağıtmak için kullanılan bir muhasebe yöntemini ifade eder.
Amortisman Nedir ve Nasıl Hesaplanır?
Amortisman, bir maddi duran varlığın kullanım maliyetini faydalı ömrü boyunca elde edilen fayda ile ilişkilendirir. Amortisman, bir varlığın değerinin ne kadarının kullanıldığını gösterir. Makine ve ekipman gibi varlıklar pahalıdır. Şirketler, bir varlığın tüm maliyetini birinci yılda gerçekleştirmek yerine, maliyeti dağıtmak ve amortisman giderlerini aynı raporlama döneminde ilgili gelirlerle eşleştirmek için amortismanı kullanabilir.

En cazip bankayı anında bulun!

Amortisman Nasıl Hesaplanır?

Amortisman, işletmenin binalar, ekipman, makineler ve mobilyalar dahil olmak üzere sabit varlıkların maliyetini varlıkların kullanılacağı yıllara tahsis etmesinin bir yoludur. Defter amaçları için çoğu işletme varlıkları doğrusal yöntem kullanarak amortismana tabi tutar. Amortismanı hesaplamak için gerekli bilgiler aşağıdaki gibidir.

  • Varlığın faydalı ömrü: Varlığı kullanmayı beklenen yıl sayısı olarak tanımlanır. Kitap amaçları için, faydalı ömrü belirlenebilir. Vergi amortismanı için faydalı ömürler varlığın türüne bağlıdır. 
  • Eksi kurtarma değeri: Varlığın faydalı ömrü sonrasında alması beklenen muhtemel defter değeridir.
  • Kurtarma değeri: Genellikle bir tahmindir. Özellikle varlığı uzun bir süre kullanmak planlanıyorsa, varlığın kurtarma değeri olarak sıfır kullanılabilir. 
  • Varlık maliyetine bölünür: Bu, satış vergisi, nakliye, kurulum ve eğitim dahil olmak üzere varlığın edinilmesiyle ilgili tüm maliyetleri içerir. Bir duran varlığın aylık amortismanının belirlenmesi, duran varlığın kullanım ömrüne ve kullanılan amortisman yöntemine bağlıdır.

Amortisman hesaplama türleri ve örnekleri aşağıdaki gibidir.

1. Kesintisiz Amortisman: En basit amortisman yöntemidir. Bir varlığın değerini birkaç yıla eşit olarak böler, yani varlığın faydalı ömrünün her yılı için aynı tutar ödenir. Düz amortisman, basit muhasebe sistemlerine sahip küçük işletmeler veya işletme sahibinin vergi beyannamesi hazırlayıp dosyaladığı işletmeler için iyi bir seçenektir. Doğrusal amortismanın avantajları, kullanımının kolay olması, daha az hata vermesi ve işletme sahiplerinin her muhasebe döneminde aynı tutarı giderebilmesidir. Basit olması hem avantaj hem de dezavantajdır. Dezavantaj olmasının nedeni, faydalı ömür hesaplamasının büyük ölçüde tahmine dayanmasıdır. Kesintisiz amortisman aynı zamanda bir varlığın kısa vadede hızla değer kaybetmesini veya varlık yaşlandıkça bakım maliyetlerinin artma olasılığını da hesaba katmaz. Kesintisiz amortisman formülü Amortisman Gideri=(Varlığın Maliyeti-Varlığın Kurtarma Değeri)/Varlığın Faydalı Ömrü şeklindedir.

  • Bir şirketin 5.000$'a bir makine aldığını varsayalım. Şirket hurda değeri olarak 1.000$ ve faydalı ömür olarak beş yıla karar verir. Bu varsayımlara dayanarak amortisman tutarı 4.000 ABD dolarıdır. (5.000 ABD doları maliyet- 1.000 ABD doları hurda değeri) = 4.000 ABD doları
  • Doğrusal amortisman yöntemi kullanılarak hesaplanan yıllık amortisman, amortismana tabi tutarın toplam yıl sayısına bölünmesiyle bulunur. Bu durumda, yılda 800 ABD doları (4.000 ABD doları/5) tutarındadır. Bu, %20'lik bir amortisman oranıyla sonuçlanır.

2. Azalan Bakiye: Azalan bakiyeler yöntemi, hızlandırılmış bir amortisman yöntemidir. Bu yöntem, makineyi her yıl normal amortisman yüzdesi ile kalan amortismana tabi tutar üzerinden amorti eder. Bir varlığın defter değeri önceki yıllarda daha yüksek olduğu için, aynı yüzde, önceki yıllarda her yıl azalan daha büyük bir amortisman gideri tutarına neden olur.

  • Azalan Bakiye Amortisman = (Net Defter Değeri- Kurtarma Değeri) x (1 / Faydalı Ömür) x Amortisman Oranı
  • Yukarıdaki doğrusal örnek kullanılarak, makinenin maliyeti 5.000 ABD doları, hurda değeri 1.000 ABD doları, beş yıllık bir ömre sahiptir ve her yıl %20 oranında amortismana tabi tutulmuştur, bu nedenle ilk yıldaki gider 800 ABD dolarıdır (4.000 ABD doları amortismana tabi tutar x 20%), ikinci yılda 640 ABD doları ((4.000 ABD doları- 800 ABD doları) x %20) vb.

3. Çift Azalan Amortisman: Azalan bakiye amortismanı olarak da adlandırılan bu yöntem, bir varlığın değerinin satın aldıktan hemen sonra daha fazla ve zaman geçtikçe daha az yazılmasına olanak tanır. Çift azalan bakiye yöntemi, başka bir hızlandırılmış amortisman yöntemidir. Bu, çok fazla başlangıç ​​maliyeti olan ve fazladan nakit gerektiren küçük işletmeler gibi, belirli bir yıl beklemek yerine varlığın değerinden daha fazlasını önceden geri kazanmak isteyen işletmeler için iyi bir seçenektir. Çift azalan bakiye yöntemi avantajlıdır, çünkü bir varlık yaşlandıkça artan bakım maliyetlerini dengelemeye yardımcı olabilir. Çift azalan bakiye yöntemi ayrıca ilk yıllarda daha yüksek amortisman giderlerine izin vererek vergi indirimlerini en üst düzeye çıkarabilir. Ancak, işletmenin belirli bir yıl için zaten bir vergi zararı varsa, ek bir vergi indiriminden yararlanılmaz.

Örneğin, faydalı ömrü beş yıl olan bir varlığın karşılıklı değeri 1/5 veya %20 olacaktır. Amortisman için varlığın mevcut defter değerine iki kat oranlanır veya %40 uygulanır. Oran sabit kalmasına rağmen, her dönem için daha küçük bir amortismana tabi taban ile çarpıldığı için dolar değeri zamanla düşer.

4. Yıllar haneli amortismanın toplamı: Yıl hanelerinin toplamı amortismanı, aynı zamanda hızlandırılmış bir amortisman hesaplaması olması bakımından çift azalan yönteme benzer. Yıl hanelerinin toplamı amortismanı, defter değerini azaltmak yerine, duran varlığın kalan kullanım ömrüne göre ağırlıklı bir yüzde hesaplar. Yıl hanelerinin toplamı amortismanı, önceden daha fazla değeri geri kazanmak isteyen ancak çifte düşüş yöntemini kullanarak elde edeceklerinden daha eşit dağılımlı işletmeler için uygundur. Yıl hanelerinin toplamı amortismanı yönteminin ana avantajı, hızlandırılmış amortismanın vergiye tabi geliri ve varlığın ömrünün ilk yıllarında ödenmesi gereken vergileri azaltmasıdır. Yıl hanelerinin toplamı amortismanı ana dezavantajı, hesaplanmasının diğer yöntemlere göre daha karmaşık olmasıdır.

Öncelikle her amortisman yılı için rakamları toplayarak yıl hanelerinin toplamı amortismanı hesaplamak gerekir. Örneğin beş yıllık amortisman hesabı 5+4+3+2+1=15 şeklindedir. Daha sonra, o yılın amortisman yüzdesini hesaplamak için her yılı bu toplamına bölünür. İlk yılın amortisman yüzdesini bulmak için, ilk yılın rakamı (5) yıl hanelerinin toplamına (15) bölünür, bu da %33'e (5 / 15 = %33) çıkar.

5. Üretim Birimleri Amortismanı: Bir varlığın değerini, varlığın ne sıklıkta kullanıldığına bağlı olarak amortismana tabi tutmanın basit bir yoludur. "Üretim birimleri", bir pizza fırınında yapılabilecek pizza sayısı veya kullanımda olduğu saat sayısı gibi, ekipmanın yaptığı bir şeyi ifade edebilir. Bu yöntem, ekipmanı kullanım ömrü boyunca ölçülebilir ve yaygın olarak kabul edilen bir çıktı ile silmek isteyen işletmeler için iyidir. Üretim birimleri amortisman yönteminin ana avantajı, izleme yöntemine bağlı olarak, gerçek rakamlara dayalı amortisman maliyetinin son derece doğru bir resmini vermesidir. Ana dezavantajı, bir varlığın faydalı ömrünün sonuna gelmeden önce kaç birim üretebileceğini tahmin etmek her zaman kolay olmadığından, birçok gerçek yaşam durumuna uygulanmasının zor olmasıdır.

  • Üretim Birimleri Amortismanı = (Varlık maliyeti – Kurtarma değeri) / Faydalı ömürde üretilen birimler
  • Amortisman Gideri = Birim Amortisman x Belirli Bir Yılda Üretilen Birim Başına Amortisman Oranı.
  • 5 Ocak'ta 50000 $ maliyetle edinilen bir varlığın tahmini 20000 saat kullanımının olduğunu varsayalım. İlk yıl söz konusu ekipman 4000 saat kullanmıştır. Tahmini kurtarma değeri 4000 ABD dolarıdır.

Birim Başına Amortisman = (50000- 4000 dolar) / 20000 Saat

Birim Başına Ücret = Saatte 2,3 Amerikan doları

Amortisman Gider = 4000 Saat × 2,3 Saat

Amortisman Giderleri (Toplam Amortisman) = 9200$

Sıkça Sorulan Sorular

İlgili İçerikler

6 Nisan 2023 tarihinde yayınlandı.
Son Güncelleme: 13 Mart 2024
EnCazip Ekibi
EnCazip Ekibi
Yazar
Yazar Hakkında
encazip.com’un amacı, tüketicilere her durumda tasarruflu ve cazip olanı gösteren bir kutup yıldızı olmaktır. Tüketicilerin tasarruf etmelerini ve bu süreçte kendilerini güvende hissetmelerini hedefler.
Detaylı Bilgi