Paranın İcadından Banknota Kadar Paranın Tarihi

Paranın tarihi, insanlığın ekonomik gelişimi ve toplumsal evrimiyle derin bir ilişki içindedir. İlk metal paraların kullanımıyla başlayan bu süreç, banknotların icadı ve dijital paraların yükselişiyle devam ederek günümüzde yeni bir ekonomik dönemin temellerini atmaktadır.
Parayı Kim İcad Etti? İcadından Banknota Paranın Tarihi

Para Nedir ve İlk Olarak Ne Zaman Ortaya Çıktı?

Para, mal ve hizmetlerin değiş tokuşunda aracılık eden bir değerdir. İlk olarak Mezopotamya'da yaklaşık 3000 yıl önce ortaya çıktığı düşünülmektedir. Harvard Üniversitesinin Antik Ekonomi Çalışmaları bölümünün 2005 yılında yayımladığı bir araştırmaya göre Mezopotamya döneminde para, çoğunlukla metalden yapılmış, standart ağırlıkta ve saflıkta olan külçelerden oluşmaktaydı. Bu metallerden yapılma külçelerin değerini belirleyen şey, saflıkları ve ağırlıklarıydı. İlk kullanılan paralar, insanlar ve toplumlar arasında ticaretin kolaylaşması ve ekonomik istikrarın sağlanması amacıyla kullanılmaya başlandı.

Takas Ekonomisinden Paraya Geçiş Nasıl Gerçekleşti?

Takas ekonomisi, mal ve hizmet değiş tokuşuna dayanan bir sistemdir ancak bu sistemin bazı zorlukları bulunduğu yadsınamaz. Londra'da bulunan British Museum Antik Ekonomi Koleksiyonundaki belgelere göre, ihtiyaçların karşılıklı olarak eşit şekilde denk gelip gelmemesi ve değiş tokuş edilecek malların taşınabilirliği gibi sorunlar, takas ekonomisinin işleyişini zorlaştırıyordu. Bunun gibi sorunlar, daha pratik ve evrensel bir değişim aracı olan paranın icadını teşvik etmiştir. Daha pratik olarak standart ağırlık ve saflıkta metal paralar kullanılmaya başlanmış, ilk olarak Mezopotamya, Mısır ve Anadolu medeniyetlerinde görülen bu uygulama, zaman içinde tüm dünyaya yayılmıştır. 

Metal Paralar Hangi Medeniyetlerde ve Nasıl Kullanıldı?

Metal paraların kullanımı, MÖ 7. yüzyılda Lidyalılar tarafından başlatıldı. Smithsonian Enstitüsü'nün Arkeoloji Dergisi'nde yayımlanan bir makaleye göre, Lidya, bugünkü Türkiye'nin batısında yer alan bir krallıktı ve ilk madeni parayı Lidyalılar kullandılar. Sikke denilen bu metal paralar, elektron adı verilen altın ve gümüş karışımı bir madenden yapılmıştı. Lidyalılar, sikke basımıyla birlikte para ekonomisini geliştirdiler ve bu sistem, Pers ve Yunan gibi diğer medeniyetler tarafından da benimsendi. Metal paralar, ekonomik faaliyetlerin hızlanmasına ve ticaretin genişlemesine olanak sağladı. Lidyalıların kullandığı madeni para örneği şu şekildedir:

Paranın İcadından Banknota Kadar Paranın Tarihi

Banknotlar İlk Olarak Ne Zaman ve Nerede Ortaya Çıktı?

Banknotların ilk kullanımı, 7. yüzyıl Çin Tang Hanedanlığı (Tang Dynasty) dönemine kadar uzanmaktadır. Cambridge Üniversitesi Doğu Asya Tarihi Enstitüsünün yayınlarına göre, modern anlamda banknotlar, 11. yüzyılda Çin'in Song Hanedanlığı (Song Dynasty) döneminde ortaya çıktı. Bu erken dönemde, zengin aileler ve tüccarlar, güvenlik sebebiyle büyük miktarda metal para taşımak yerine banknot adı verilen kağıt para kullanmaya başladılar. Bu kağıt paralar, devlet tarafından garanti altına alınmıştı ve metal paralarla değiştirilebilmekteydi.

Sıkça Sorulan Sorular

İlgili İçerikler

1 Haziran 2024 tarihinde yayınlandı.
Son Güncelleme: 5 Haziran 2024
Çağada Kırım
Çağada Kırım
Tasarruf Uzmanı / Ekonomist
Yazar Hakkında
Çağada Eroğlu Kırım (d.1987, Bursa) yatırımcı, iş insanı ve seri girişimcidir. Lisans eğitimini Koç Üniversitesi İşletme Bölümü ile tamamlayan Çağada Kırım, Londra City Üniversitesi'nde enerji piyasaları üzerine yüksek lisans yapmıştır. Kırım, yüksek lisans eğitiminin devam ettiği süreçte bir dönem Amerika Birleşik Devletleri’nin California eyaletinin Los Angeles kentinde bulunan UCLA’da (University of California, Los Angeles) da eğitim almıştır. Çağada Kırım, 2013 yılında kurduğu encazip.com ile Türkiye’deki elektrik piyasalarının serbestleşmesi ve tüketici lehine gelişmesi konusunda önemli çalışmalar yürütmüştür.
Detaylı Bilgi